យោងតាមមន្ទីរឧស្សាហពាណិជ្ជកម្មខេត្តអានយ៉ាង នៅឆ្នាំ២០២៥ ខេត្តនាំចេញអង្ករជាង ១លានតោន ដោយមានតម្លៃប្រមាណ ៣២០លានដុល្លារអាមេរិក។ នៅឆ្នាំ២០២៦ ខេត្តអានយ៉ាងបានដាក់គោលដៅនាំចេញអង្ករពី ១លានតោនឡើងទៅ ដោយបង្កើនតម្លៃនាំចេញពី ៣៥០ ទៅ ៣៧០លានដុល្លារអាមេរិក កើនឡើងពី ១០ ទៅ ១៥% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០២៥ និងក្នុងដំណាក់កាល ២០២៦-២០៣០ នាំចេញអង្ករជាង ៥,៤លានតោនទៅកាន់ទីផ្សារបណ្តាប្រទេស និងដែនដីនានាលើពិភពលោក។
ឧបសគ្គរាំងផ្លូវ
យោងតាមលោក ង្វៀន ថុង ញ៉ាត់ ប្រធានមន្ទីរឧស្សាហពាណិជ្ជកម្មខេត្តអានយ៉ាង នៅឆ្នាំ២០២៥ ចំពោះទិដ្ឋភាពពិបាកស្មានរបស់ទីផ្សារពិភពលោក សកម្មភាពនាំចេញរបស់ខេត្តបានបន្តប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន ក្នុងនោះមានការនាំចេញអង្ករ ដោយសារតែផលប៉ះពាល់យូរអង្វែងនៃការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក និងភាពតានតឹងខាងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។ ព្រមជាមួយនោះ គោលលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបានប៉ះពាល់ដល់សកម្មភាពនាំចេញរបស់ធុរកិច្ចនានា និងទីផ្សារធំៗ ដូចជា ហ្វីលីពីនបានផ្អាកការនាំចូលជាបណ្តោះអាសន្នក្នុងរយៈពេល ៦០ថ្ងៃ ដោយចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលបណ្តាលឲ្យតម្លៃអង្ករវៀតណាមធ្លាក់ចុះជិត ៣០% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងរយៈពេលដូចគ្នា ដែលប៉ះពាល់ដល់ការនាំចេញអង្កររបស់វៀតណាមនិយាយរួម និងខេត្តអានយ៉ាងនិយាយដោយឡែក។
ក្នុងរយៈពេលបីខែដំបូងនៃឆ្នាំ ២០២៦ តម្លៃនាំចេញអង្កររបស់ខេត្តអានយ៉ាងសម្រេចបានប្រមាណ ៦០ លានដុល្លារអាមេរិក ថយចុះ ១៨,៧% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងរយៈពេលនេះឆ្នាំមុន និងទាបជាងជិត ២០% បើធៀបនឹងសេណារីយ៉ូកំណើនសេដ្ឋកិច្ចត្រីមាសទីមួយឆ្នាំ ២០២៦ របស់ខេត្ត។ មូលហេតុអាស្រ័យដោយសម្ពាធប្រកួតប្រជែងអំពីតម្លៃពីបណ្តាប្រទេសនាំចេញធំៗដូចជាឥណ្ឌា ថៃ និងតម្រូវការទីផ្សារធ្លាក់ចុះ ស្ថានភាពជម្លោះក្នុងតំបន់នៅមជ្ឈិមបូព៌ាបានធ្វើឲ្យល្បឿនដឹកជញ្ជូនរបស់ធុរកិច្ចមានការយឺតយ៉ាវ។
បច្ចុប្បន្នវៀតណាមគឺជាប្រទេសមួយក្នុងដចំណោមប្រទេសនាំចេញអង្ករនាំមុខពិភពលោក ប៉ុន្តែរយៈពេលកន្លងគ្រាប់អង្ករវៀតណាមនៅតែវិលវល់ក្នុងបញ្ហាតម្លៃបង្កើនបន្ថែមនៅក្នុងទីផ្សារ។ អានយ៉ាង គឺជា “ជង្រុកស្រូវ” របស់ភាគខាងត្បូង នៅតែស្ថិតក្នុងវិបត្តិនោះ និងការនាំចេញអង្ករមិនស្របតាមសក្តានុពល និងគុណសម្បត្តិនៅឡើយ ប៉ុន្តែបើ យោងតាមធុរកិច្ច នាំចេញអង្ករជាច្រើននៅក្នុងខេត្តមានប្រសាសន៍ថា ការនាំអង្ករចេញរបស់ខេត្តចាំបាច់ត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរដើម្បី បញ្ជាក់ពីជំហររបស់គ្រាប់អង្ករនៅក្នុងទីផ្សារពិភពលោក។ដោយមានបទពិសោធន៍ជិត ៤០ ឆ្នាំក្នុងការផលិត និងនាំចេញអង្ករ លោក ផាម ហ័ង ឡាំ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលកិច្ចក្រុមហ៊ុនភាគហ៊ុនកសិកម្ម Lamcofood (អានយ៉ាង) បានចែករំលែកថា បច្ចុប្បន្នប្រទេសវៀតណាមគឺជាប្រទេសនាំចេញអង្ករឈានមុខគេនៅលើពិភពលោក ដោយបានបង្កើតជំហររឹងមាំនៅលើផែនទីពិភពលោកអំពីបរិមាណផល។ ទោះបីជាដូច្នេះ តាមពិតទៅ ប្រទេសវៀតណាមមិនទាន់គ្រប់គ្រងបានតម្លៃបន្ថែមនៃផលិតផលរបស់ខ្លួននៅឡើយទេ។ តម្លៃបង្កើនបន្ថែមភាគច្រើនមានមកពីទីផ្សារបរទេស។ ពាណិជ្ជសញ្ញាផលិតផលភាគច្រើនជាកម្មសិទ្ធិរបស់ដៃគូហើយប្រព័ន្ធចែកចាយមិនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយធុរកិច្ចក្នុងស្រុកទេស។ ការនាំចេញអង្ករភាគច្រើននៅតែធ្វើតាមវិធីសាស្ត្រ FOB (Free On Board) អាស្រ័យលើដៃគូអន្តរការី ដែលនាំឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពអាជីវកម្មមិនទាន់ខ្ពស់និងខ្វះនិរន្តរភាព។
នៅក្នុងបរិបទសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិកាន់តែទូលំទូលាយ ប្រការនេះនាំឲ្យមានភាពផ្ទុយគ្នា គឺ តម្លៃបង្កើនបន្ថែមភាគច្រើនត្រូវបានបង្កើតនៅក្នុងទីផ្សារបរទេស ពាណិជ្ជសញ្ញាផលិតផលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ដៃគូ និងប្រព័ន្ធចែកចាយស្ថិតនៅក្រៅប្រព័ន្ឋគ្រប់គ្រងរបស់ធុរកិច្ចក្នុងប្រទេស។ លោក ឡាំ បានមានកង្វល់ថា៖ “តម្លៃស្ថិតលើអ្នកគ្រប់គ្រងទីផ្សារ មិនមែនស្ថិតលើអ្នកផលិតច្រើនជាងគេនោះទេ។ វៀតណាមមិនខ្វះអង្ករទេ ប៉ុន្តែយើងនៅខ្វះការគ្រប់គ្រងលើទីផ្សារ និងអំណាចក្នុងការកំណត់តម្លៃ។ ប្រសិនបើមិនផ្លាស់ប្តូរ ផ្នត់គំនិតទេ អង្ករវៀតណាមនឹងនៅតែជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមជារៀងរហូត ជំនួសឲ្យប្រទេសដែលមានពាណិជ្ជសញ្ញាអង្ករខ្លាំងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ”។
ទន្ទឹមនិងនោះ ធុរកិច្ចនាំចេញអង្ករជាច្រើនបានចែករំលែកថា ទោះបីជាមានទិសដៅត្រឹមត្រូវក៏ដោយ ប៉ុន្តែដំណើរនាំយកអង្ករអានយ៉ាងទៅកាន់ទីផ្សារពិភពលោកនៅតែប្រឈមមុខនឹងឧបសគ្គរាំងផ្លូវ។ នោះគឺថ្លៃ logistics ខ្ពស់ ធ្វើឲ្យកើនឡើងតម្លៃផលិតកម្ម អាជីវកម្ម ប៉ះពាល់ដល់កម្លាំងប្រកួតប្រជែងរបស់ធុរកិច្ច និងប្រព័ន្ធចែកចាយខ្សោយនៅបរទេស។ សកម្មភាពហិរញ្ញវត្ថុពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគស៊ីជម្រៅក្នុងវិស័យស្រូវអង្ករនៅតែប្រឈមមុខនឹងការលំបាកជាច្រើន ជាពិសេសក្នុងការទទួលបានដើមទុនរយៈពេលមធ្យម និងវែង នាំឲ្យកាត់បន្ថយសមត្ថភាពក្នុងការផ្លាស់ថ្មីបច្ចេកវិជ្ជា អភិវឌ្ឍតំបន់វត្ថុធាតុដើម និងបើកទូលាយទីផ្សាររបស់ធុរកិច្ច។
ការរៀបចំការតភ្ជាប់ពីតំបន់វត្ថុធាតុដើមទៅដល់ការកែច្នៃនិងនាំចេញមិនទាន់មានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាពិតប្រាកដ ខ្វះការស្របគ្នា និងស្ថិរភាព និងមិនទាន់ឆ្លើយតបពេញលេញនូវតម្រូវការតឹងរ៉ឹងនៃទីផ្សារកម្រិតខ្ពស់។ ខ្សែសង្វាក់តម្លៃនៅតែមិនទាន់បានរៀបចំជាប្រព័ន្ធ ធ្វើឲ្យគ្រាប់អង្ករអានយ៉ាងពិបាកក្នុងការចូលទៅកាន់ទីផ្សារកម្រិតខ្ពស់ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប។
ដោះស្រាយ “ឧបសគ្គ”
យោងតាមធុរកិច្ចនាំចេញអង្ករទាំងឡាយ អានយ៉ាងត្រូវតែកំណត់ឲ្យបានច្បាស់លាស់៖ “បើចង់មានពាណិជ្ជសញ្ញាអង្ករ គឺត្រូវតែចាប់ផ្តើមពីដំណើរវប្បកម្មនិងតំបន់វត្ថុធាតុដើម” ដោយផ្លាស់ប្តូរពីការផលិតផ្អែកលើបរិមាណទៅជាការផលិតផ្អែកលើគុណភាព។ពាណិជ្ជសញ្ញាមិនចាប់ផ្តើមពីការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មទេ ប៉ុន្តែត្រូវចាប់ផ្តើមពីការផលិត ដោយពង្រឹងដំណើរវប្បកម្មតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិដូចជា SRP ការបំភាយឧស្ម័នទាប និងការតាមដានប្រភពដើមដោយតម្លាភាពពីវាលស្រែរហូតដល់តុហូបជាដើម។ ទន្ទឹមនិងនោះ បង្កើនការតភ្ជាប់ជិតស្និទ្ធរវាងកសិករ សហករណ៍ និងធុរកិច្ចគឺជាមធ្យោបាយតែមួយគត់ដើម្បីបង្កើតការដឹកជញ្ជូនមានគុណភាពស្របគ្នា។ ខេត្តកំពុងជំរុញខ្លាំងការរៀបចំផែនការតំបន់វត្ថុធាតុដើមមានស្តង់ដារ បង្កើនអនុវត្តការតាមដានប្រភពដើម និងពង្រឹងដំណើរផលិត កែច្នៃតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ។
បន្ទាប់មក ខេត្តនឹងកសាងពាណិជ្ជសញ្ញាអង្ករអានយ៉ាងនៅលើទីផ្សារក្នុង និងក្រៅប្រទេស ប្តូរពី “ការលក់អង្ករ” ទៅជា “ការលក់ពាណិជ្ជសញ្ញា - ការលក់ស្តង់ដារ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះអង្ករវៀត”។សាងសង់មជ្ឈមណ្ឌលទំនាក់ទំនងស្រូវអង្ករដើម្បីធានាបាននូវតម្លាភាពតម្លៃ តភ្ជាប់ជាមួយធុរកិច្ចដោយផ្ទាល់ជាមួយដៃគូទូទាំងសកលដើម្បីជៀសវាងការប្រែប្រួលតម្លៃ និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើអន្តរការីបន្តិចម្តងៗ ដោយនាំយកអង្ករវៀតណាមដោយផ្ទាល់ទៅកាន់ធ្នើរផ្សារទំនើបធំៗនៅក្នុងទីផ្សារលំដាប់ខ្ពស់ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប។ ក្រៅពីនេះក៏ជួយសម្រួលដល់លំហូរពាណិជ្ជកម្មតាមព្រំដែន ធ្វើឲ្យគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុល្អឥតខ្ចោះ និងការទូទាត់រវាងវៀតណាម និងកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យអត្រាប្តូរប្រាក់ និងបង្កើនតម្លាភាពក្នុងការពាណិជ្ជកម្មនៅតាមតំបន់ព្រំដែន។
លោក ផាម ហ្វ័ង ឡាំ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលកិច្ច ក្រុមហ៊ុនភាគហ៊ុនកសិកម្ម Lamcofood បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ដោយប្រឈមមុខនឹងឱកាសថ្មីៗ សហគមន៍ធុរកិច្ចអានយ៉ាងកំពុងបង្កើនការវិនិយោគទៅក្នុងតំបន់វត្ថុធាតុដើម លើកកម្ពស់គុណភាពផលិតផល និងកសាងពាណិជ្ជសញ្ញាអង្ករវៀតណាមលើទីផ្សារអន្តរជាតិជាបណ្តើរៗក្នុងទីផ្សារអន្តរជាតិដោយស្ថិរភាព។Lamcofood បានប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការសម្រេចក្តីសុបិន្តនាំយកអង្ករស្រុកកំណើតរបស់ខ្លួនទៅកាន់ទ្វីបចំនួន ៥ លើពិភពលោក។ បណ្តាពូជស្រូវលំដាប់ខ្ពស់ដូចជា ST25 ST24 Japonica និង Jasmine ពីតំបន់អានយ៉ាងបានវត្តមាននៅសហរដ្ឋអាមេរិក កាណាដា អឺរ៉ុប និងអាហ្វ្រិករួចហើយ។ គោលដៅចុងក្រោយមិនត្រឹមតែជាតម្លៃប្រាក់ពីការនាំចេញប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺដើម្បី “គ្រាប់អង្ករវៀតណាមមិនត្រឹមតែរីកចម្រើនប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងកាន់កាប់កន្លែងត្រឹមត្រូវរបស់ខ្លួននៅក្នុងពិភពលោកផងដែរ"។គ្រាប់អង្ករអានយ៉ាងសង្ឃឹមថានឹងចូលទៅក្នុងទីផ្សារអន្តរជាតិជាមួយនឹងផ្នត់គំនិតរបស់អ្នកជាម្ចាស់ ដោយរួមចំណែកដល់ការបញ្ជាក់ពីតម្លៃ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះយូរអង្វែងនៃផលិតផលកសិកម្មវៀតណាម និងប្រាថ្នាចង់ក្លាយជាប្រទេសឈានមុខគេនៅក្នុងទីផ្សារអង្ករពិភពលោក។
លោក ង្វៀន ថុង ញ៉ាត់ នាយកមន្ទីរឧស្សាហពាណិជ្ជកម្មខេត្តអានយ៉ាង បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ខេត្តកំពុងជំរុញខ្លាំងសកម្មភាពនាំចេញទំនិញ ដើម្បីសម្រេចបានគោលដៅតម្លៃនាំចេញជាង ២,៦៧ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ក្នុងនោះមានទាំងការនាំចេញអង្ករផងដែរ។ខេត្តបានសហការជាមួយធុរកិច្ចពាណិជ្ជកម្មវៀតណាម នៅប្រទេសចិន អាស៊ាន សហរដ្ឋអាមេរិក អឺរ៉ុប ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូងជាដើម ដើម្បីធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មានទីផ្សារ ការប្រែប្រួលតម្លៃ និងគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្ម ជូនដំណឹងដល់ធុរកិច្ចជាបន្ទាន់អំពីការផ្លាស់ប្តូរស្តង់ដារបច្ចេកទេស ការពិនិត្យរោគរាតត្បាត និងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ (SPS TBT) និងការគាំទ្រធុរកិច្ចក្នុងការចូលរួមក្នុងសន្និបាតការងារជំរុញពាណិជ្ជកម្មបរទេសដែលរៀបចំដោយក្រសួងឧស្សាហពាណិជ្ជកម្ម។
ខេត្តកំពុងខិតខំជំរុញពាណិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេសរបស់ខ្លួន ដោយជ្រើសរើស និងគាំទ្រដល់ធុរកិច្ចនានាឲ្យចូលរួមក្នុងគណៈប្រតិភូជំរុញពាណិជ្ជកម្ម ពិព័រណ៍អន្តរជាតិ និងការតាំងពិព័រណ៍ ការផ្តល់អាទិភាពដល់ទីផ្សារសក្តានុពលដែលមានតម្រូវការខ្ពស់សម្រាប់ផលិតផលសំខាន់ៗរបស់ខេត្ត។ទន្ទឹមនិងនេះ សហការជាមួយធុរកិច្ចវៀតណាមនៅបរទេស រៀបចំសកម្មភាពដោះដូរពាណិជ្ជកម្ម B2B និងសន្និបាតអនឡាញជាមួយដៃគូនាំចូល ណែនាំ និងផ្សព្វផ្សាយផលិតផលនាំចេញសំខាន់ៗរបស់ខេត្ត គាំទ្រដល់ការស្វែងរកអតិថិជន និងដៃគូចែកចាយថ្មី ប្រើប្រាស់មានប្រសិទ្ឋភាពកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីដោយប្រសិទ្ធភាព។
ខេត្តគាំទ្រ និងលើកទឹកចិត្តធុរកិច្ចឲ្យវិនិយោគលើការផ្លាស់ថ្មីបច្ចេកវិជ្ជា កែច្នៃស៊ីជម្រៅ និងលើកកម្ពស់គុណភាព និងតម្លៃបង្កើននៃផលិតផលនាំចេញ កសាង និងអភិវឌ្ឍពាណិជ្ជសញ្ញាសម្រាប់ទំនិញនាំចេញ ជាពិសេសសម្រាប់អង្ករពិសេសរបស់ខេត្តអានយ៉ាង ដើម្បីបង្កើនភាពប្រកួតប្រជែងចំពោះសម្ពាធតម្លៃពីបណ្តាប្រទេសនាំចេញធំៗ។ ជាពិសេស ដោះស្រាយការលំបាកសម្រាប់ធុរកិច្ចផលិតកម្ម នាំចេញអំពីវត្ថុធាតុដើម ថ្លៃ logistics ការដឹកជញ្ជូនទំនិញ នីតិវិធីនាំចូលនិងនាំចេញ និងបញ្ហាមានពាក់ព័ន្ធ រួមចំណែកបង្កើតលក្ខខណ្ឌអំណោយផលសម្រាប់ធុរកិច្ចក្នុងការរក្សា និងពង្រីកសកម្មភាពនាំចេញ៕
ប្រែ៖ ណារីពៅ
